Znajdź laboratorium
  • Gdzie zrobić badanie?
  • Znaczenie kliniczne










































7 sposobów jak rozpoznać zapalenie mózgu

Zapalenia mózgu stanowią szeroką grupę zapalnych chorób ośrodkowego układu nerwowego. Przyczyny zapaleń mózgu są różne; mogą wynikać z neuroinfekcji (np. neuroboreliozy czy opryszczkowego zapalenia mózgu), mogą również być skutkiem choroby autoimmunizacyjnej.

W ciągu ostatnich dziesięciu lat zidentyfikowano rosnącą liczbę nieinfekcyjnych, głównie autoimmunologicznych, przypadków zapalenia mózgu. Te nowo zidentyfikowane formy autoimmunologicznego zapalenia mózgu często wiążą się z autoprzeciwciałami przeciwko cząsteczkom znajdującym się neuronach, komórkach glejowych lub białkom w synapsie nerwowej. Niektóre z tych schorzeń przebiegają z objawami neurologicznymi i psychiatrycznymi.

Autoimmunologicznego zapalenie mózgu- kliniczne podstawy rozpoznania

W 2016 eksperci w dziedzinie neurologii ustalili zestaw klinicznych kryteriów diagnostycznych, które będą stosowane w podejrzeniu wczesnego stadium autoimmunologicznego zapalenia mózgu (ang. autoimmune encephalitis, AE) (1). Ze względu na korzyści płynące z ewentualnego leczenia, kryteria opracowane zostały w taki sposób, aby oprócz rozpoznania pewnego AE, można było zdiagnozować również prawdopodobne  AE. Dzięki temu u tzw. „niepewnych pacjentów” można szybciej wdrożyć leczenie, jednocześnie oczekując na wyniki badań laboratoryjnych (takich jak badanie przeciwciał antyneuronalnych).

Tak skonstruowane kryteria umożliwiają też postawienie diagnozy w przypadku, gdy:

  • badania autoprzeciwciał nie są dostępne,
  • u pacjenta choroba przebiega bez obecności przeciwciał.

Kryteria zostały podzielone na 7 paneli:

  1. kryteria diagnostyczne możliwego rozpoznania autoimmunologicznego zapalenia mózgu (AE),
  2. kryteria diagnostyczne pewnego rozpoznania limbicznego zapalenia mózgu (LE),
  3. kryteria diagnostyczne pewnego rozpoznania ostrego rozsianego zapalenia mózgu i rdzenia (ADEM),
  4. kryteria diagnostyczne rozpoznania zapalenia mózgu typu anty-NMDAR (anti-NMDAR AE):
  • możliwe,
  • pewne,
  1. kryteria diagnostyczne zapalenia pnia mózgu Bickerstaffa:
  • możliwe,
  • pewne,
  1. kryteria diagnostyczne dla encefalopatii Hashimoto (EH),
  2. kryteria diagnostyczne możliwego rozpoznania autoimmunologicznego zapalenia mózgu bez obecności autoprzeciwciał.

W każdym z paneli znajdują się wyszczególnione objawy, ich czas trwania oraz szczegółowe informacje dotyczące badań obrazowych. Autorzy nowych wytycznych podsumowali również najważniejsze wnioski dotyczące diagnostyki autoprzeciwciał.

Znaczenie badania autoprzeciwciał w chorobach neurologicznych

Wykrycie specyficznych autoprzeciwciał pozwala na:

  • postawienie pewnej diagnozy w przypadku autoimmunologicznego zapalenia mózgu,
  • identyfikuje podtypy immunologiczne limbicznego zapalenia mózgu,
  • pomaga w diagnostyce różnicowej nietypowych przypadków klinicznych.

Badanie przeciwciał antyneuronalnych jest zatem kluczowym krokiem w rozpoznawaniu wielu typów zapalenia mózgu.

Klasa przeciwciał (immunoglobulin)

Przeciwciała związane z autoimmunologicznym zapaleniem mózgu to przeciwciała IgG. Przeciwciała IgA lub IgM mają niejasne znaczenie kliniczne.

Płyn mózgowo-rdzeniowy – badania

U większości pacjentów z AE obserwuje się obecność przeciwciał antyneuronalnych w płynie mózgowo-rdzeniowym (PMR). W zapaleniu mózgu typu anty-NMDAR,  nawet u 14% pacjentów dochodzi do wewnątrzoponowej syntezy przeciwciał bez obecności przeciwciał w surowicy.

W przypadku niektórych zaburzeń, takich jak zapalenie mózgu anty-NMDAR, poziom (miano) przeciwciał w PMR koreluje lepiej z przebiegiem klinicznym choroby niż miano w surowicy.

 

Źródło:

  1. Graus F. et al., A clinical approach to diagnosis of autoimmune encephalitis. The Lancet Neurology 2016, 15.4: 391–404.
alergiczne.info boreliozaonline.pl autoprzeciwciala.info kalpro.pl