TPL_GK_LANG_MOBILE_MENU

NAJCZĘŚCIEJ ZADAWANE PYTANIA

FAQ

1. Co to są autoprzeciwciała?

Autoprzeciwciała stanowią bardzo dużą grupę przeciwciał skierowaną przeciwko tkankom własnego organizmu. Można zatem powiedzieć, że obecność autoprzeciwciał jest najczęściej wynikiem pomyłki układu immunologicznego człowieka. W przypadku, kiedy autoprzeciwciała upośledzają czynności narządów i tkanek, wywołując charakterystyczne objawy chorobowe, mówimy o chorobie autoimmunologicznej.

Należy jednak pamiętać, że obecność autoprzeciwciał może mieć również charakter przejściowy w pewnych stanach związanych np. z uszkodzeniem tkanek, obecnością infekcji lub przyjmowaniem pewnych leków. Wiadomo również, że autoprzeciwciała w „małych ilościach” występują u ok 15% osób całkowicie zdrowych. Występują także u większości osób po 70. roku życia.

2. Co to są przeciwciała antyneuronalne?

Przeciwciała antyneuronalne stanowią jedną z grup autoprzeciwciał , jak sama nazwa sugeruje - skierowanych przeciwko neuronom - najważniejszym komórkom układu nerwowego. Nazwa „antyneuronalne” w niektórych przypadkach ma charakter bardziej umowny, gdyż niektóre przeciwciała antyneuronalne skierowane są przeciwko innym niż neurony strukturom układu nerwowego (np. komórki gleju). Obecność przeciwciał antyneuronalnych obserwuje się bardzo często u osób z charakterystycznymi objawami neurologicznymi.

3. Dlaczego u niektórych ludzi występują przeciwciała antyneuronalne?

Produkcja przeciwciał antyneuronalnych może być inicjowana obecnością komórek nowotworowych, mówimy wtedy o tzw. przeciwciałach onkoneuronalnych, a choroby w których występują nazywamy paranowotworowymi (np. neurologiczne zespoły paranowotworowe). Można zatem powiedzieć, że przeciwciała onkoneuronalne to przeciwciała produkowane przez układ immunologiczny celem zwalczenia komórek nowotworowych, które pomyłkowo atakują również struktury układu nerwowego. Często zdarza się, że objawy neurologiczne u pacjentów z obecnymi przeciwciałami onkoneuronalnymi wyprzedzają objawy choroby pierwotnej – nowotworu. Wykrycie przeciwciał onkoneuronalnych jest zatem dla lekarza sygnałem do poszukiwań nowotworu. Po raz pierwszy obecność przeciwciał onkneuronalnych stwierdzili i opisali Croft i Wilkinson w 1965 roku u chorego z czuciową neuropatią i rakiem drobnokomórkowym płuc.

Wiadomo jednak, że przeciwciała onkoneuronalne występują również u ludzi bez nowotworu, co obrazuje jak wiele tajemnic skrywają przed nami choroby autoimmunologiczne.

4. W jakich chorobach występują przeciwciała onkoneuronalne?

Przeciwciała onkoneuronalne występują najczęściej w tzw. neurologicznych zespołach paranowotworowych (NZP). Jest to grupa chorób, w których występują zaburzenia funkcjonowania układu nerwowego u chorych z nowotworem umiejscowionym poza układem nerwowym. Warto wspomnieć, że NZP nie są powodowane bezpośrednio przez nowotwór ani jego przerzuty, lecz są - co jest spowodowane obecnością nowotworu - skutkiem błędnego funkcjonowania układu immunologicznego.

Do klasycznych zespołów paranowotworowych zaliczamy: zapalenie układu limbicznego; paranowotworowe zwyrodnienie móżdżku, zapalenie pnia mózgu, opsoklonie/mioklonie, podostrą neuropatię czuciową, zespół Lamberta-Eatona, zapalenie skórno-mięśniowe. Pozostałe (tzw. nieklasyczne) zespoły paranowotworowe: retinopatia paranowotworowa, podostra martwicza mielopatia, choroba neuronu ruchowego, neuropatie demielinizacyjne, neuropatie z utratą aksonów, neuromiotonia i zapalenie wielomięśniowe.

5. Czy przeciwciała antyneuronalne występują tylko w NZP?

Przeciwciała antyneuronalne faktycznie kojarzą się najczęściej z neurologicznymi zespołami paranowotworowymi. Wiadomo jednak, że pewne charakterystyczne autoprzeciwciała pojawiają się również w innych chorobach autoimmunologicznych układu nerwowego:

  • p/ciała anty-GAD – pojawiają się w zespole sztywnego człowieka
  • p/ciała przeciwko gangliozydom – występują w polineuropatiach
  • p/ciała przeciwko receptorom acetylocholiny (AChRAb), przeciwko tytynie – pojawiają się myasthenia gravis
  • p/ciała przeciwko akwaporynie-4 – występują w chorobie Devica

 

6. Jakie objawy powinny niepokoić?

Objawy chorób neurologicznych o podłożu autoimmunologicznym nie są objawami specyficznymi. Oznacza to, że mogą być podobne jak w przypadku innych chorób neurologicznych. W wielu sytuacjach lekarze decydują się na diagnostykę przeciwciał antyneuronalnych w ramach „ostatniej deski ratunku” - gdy dotychczasowa diagnostyka zawiodła lub nie przybliżyła ich do wyjaśnienia. W przypadku wystąpienia poniższych objawów warto skonsultować je z lekarzem neurologiem. Specjalista, wykluczając inne przyczyny objawów, może zdecydować się na wdrożenie odpowiedniej diagnostyki.

Objawy chorób neurologicznych o podłożu autoimmunologicznym

  • Mrowienia, drętwienia, zmiany temperatury skóry (uczucie silnego gorąca lub zimna), zaburzenia mowy
  • Amnezja, zaburzenia psychiatryczne (lęk, depresja), niewyjaśnione napady padaczkowe ze zmianami świadomości w późniejszych stadiach, omamy węchowe i smakowe, zaburzenia snu
  • Drganie obrazu widzianego, podwójne widzenie, zaburzenia ruchu gałek ocznych, drętwienie twarzy, upośledzenie mowy, utrata słuchu, utrudnienie połykania
  • Osłabienie szyi, asymetryczne osłabienie kończyn
  • Zaburzenia układu pokarmowego, nieprawidłowe pocenie się, trudności z oddawaniem moczu, impotencja, leniwe źrenice, niestabilność układu krążenia, zaburzenia oddychania
7. Co to jest zapalenie układu limbicznego (LE – limbic encephalitis)?

Układ limbiczny jest częścią układu nerwowego, który odpowiada za nasze emocje. Pojęcie układu limbicznego ma charakter bardziej fizjologiczny niż anatomiczny. Oznacza to, że ciężko wyodrębnić jego charakterystyczne, anatomiczne struktury.

Biorąc pod uwagę fakt, że układ limbiczny pełni bardzo ważną funkcję w wyzwalaniu pewnych emocji, to każda jego dysfunkacja może dawać objawy psychiatryczne. Pacjenci, u których udaje się zdiagnozować zapalenie układu limbicznego, konsultowani są często przez psychiatrów celem wykluczenia choroby psychicznej. We wczesnej fazie LE nie daje charakterystycznych objawów. Pacjenci początkowo skarżą się na tzw. objawy grypopodobne: bóle głowy, gorączkę itp. W późniejszym stadium, które najczęściej wymaga hospitalizacji, obserwuje się objawy psychiatryczne i neuropsychiatryczne: zmiany osobowości, problemy z pamięcią, zaburzenia świadomości, dyskinezy, zaburzenia ruchowe, napady drgawkowe, zaburzenia rytmu serca.

8. Czy zapalenie układu limbicznego jest wyleczalne?

LE jest chorobą ciężką, ale wyleczalną, a spowodowane zmiany są potencjalnie odwracalne. Kluczowe jest wczesne rozpoznanie i szybkie wdrożenie odpowiedniego leczenia. Obecnie u pacjentów z LE stosuje się:

1. Terapia I-go wyboru:

  • usunięcie nowotworu (jeśli występuje), który wyzwala reakcję autoimmunologiczną
  • steroidy w celu zmniejszenia stanu zapalnego i odpowiedzi immunologicznej
  • plazmaferezę w celu usunięcia szkodliwych przeciwciał z krwi
  • zastrzyk (dożylnie) z immunoglobuliną (IVI g), która blokuje miejsca wiązania szkodliwych przeciwciał w komórkach nerwowych

2. Jeżeli terapia I-go wyboru okaże się nieskuteczna, stosuje się terapię alternatywną:

  • Rituximab
  • CellCept
  • Cytoxan (cyclofosfamid)

Dla przykładu, w badaniach przeprowadzonych w 2011 r. na grupie 105 pacjentów z zapaleniem układu limbicznego, całkowite wyzdrowienie lub zadowalającą poprawę zaobserwowano u 81 pacjentów, 14 wykazało niewielką poprawę, a tylko 10 nie odpowiedziało na leczenie (Dalmau et al., Lancet Neurology 2011).

9. Co to są przeciwciała anty-NMDA?

Są to przeciwciała skierowane przeciwko receptorom glutaminianu (typ NMDA). Są najczęściej wykrywanymi przeciwciałami w autoimmunologicznym zapaleniu mózgu, stąd często można spotkać się z pojęciem „zapalenia mózgu typu NMDA”. Przeciwciała anty-NMDA mogą być wykrywane w surowicy pacjenta bądź w płynie mózgowo–rdzeniowym za pomocą technik immunofluorescencji pośredniej.

10. Jak powinna przebiegać diagnostyka chorób neurologicznych o podłożu autoiummunologicznym?

W przypadku większości chorób autoimmunologicznych istnieją jasne kryteria rozpoznania. Niemal zawsze należy do nich stwierdzenie obecność specyficznych autoprzeciwciał. Często również sprecyzowana jest metoda laboratoryjna za pomocą której należy potwierdzić obecność autoprzeciwciał. Dla przykładu, laboratoryjna diagnostyka neurologicznych zespołów paranowotworowych zakłada wykrycie przeciwciał przypisanych do jednej z dwóch grup:

  1. Przeciwciała dokładnie określone: anty- Hu, Ri, Yo, Ma/Ta, CV2, Amfifizynie
  2. Częściowo scharakteryzowanych: anty-Tr, NMDA, AMPA1/AMPA2, GABA rec. B1, VGKC (LGI1, CASPR2), Rekoweryna, Tytyna, SOX1

Dodatkowo zaleca się aby ocena przeciwciał onkoneuronalnych przeprowadzona została za pomocą dwóch niezależnych metod: Immunofluorescencji pośredniej (IIFT) oraz metody Immunoblot.

11. Co oznacza wynik badania autoprzeciwciał?

Wynik badania świadczy jedynie o braku lub obecności specyficznych autoprzeciwciał. W żadnym wypadku sam w sobie nie oznacza jeszcze choroby. Należy pamiętać, że autoprzeciwciała mogą być wykrywane również u osób zdrowych. Ostateczną diagnozę postawić może jedynie lekarz specjalista na podstawie charakterystycznych objawów i wyników badań.

Strona Euroimmun.pl wykorzystuje cookies. Korzystając z tej strony internetowej, dajesz zgodę na używane plików cookie. Aby uzyskać więcej informacji odwiedź naszą politykę prywatności.

Akceptuję pliki cookie dla tej strony >